Eenzame buurten? Een detectietool om aandachtsbuurten met een hoog risico op eenzaamheid op te sporen
Met de buurtdetectietool spoor je buurten met een verhoogd risico op eenzaamheid op. Op basis van vrij beschikbare data ontwikkelden we een set risico-indicatoren voor eenzaamheid, waarmee je eenvoudig nagaat of je buurt een verhoogd risico op eenzaamheid heeft of niet.
Wat is de buurtdetectietool?
De buurtdetectietool geeft het risico op eenzaamheid weer bij inwoners van een buurt. Op basis van objectieve data – zoalsverhuisbewegingen, sociaal-economische kenmerken en groen – worden alle buurten in Vlaanderen ingedeeld in vijf buurttypes met gelijkaardige kenmerken.

Afbakening van de buurt
Als afbakening van ‘de buurt’ hebben we de schaal van de statistische sector gehanteerd. Een statistische sector bestaat meestal uit enkele straten en is het meest fijnmazige geografische niveau waarvoor objectieve data worden bijgehouden, en dat bovendien ook het best aansluit bij hoe volwassenen in Vlaanderen hun buurt zelf ervaren.
Verband tussen buurttype en eenzaamheid
Uit onze analyses blijkt dat bepaalde buurttypes samenhangen met een verhoogd risico op eenzaamheid. Buurten met een kwetsbaarder sociaal-economisch profiel en veel verhuisbewegingen gaan bijvoorbeeld samen met hogere niveaus van eenzaamheid bij hun inwoners. Andere buurten, bijvoorbeeld met meer groen en een beter sociaal-economisch profiel, hangen samen met lagere niveaus van eenzaamheid.
De kaart van Vlaanderen
De buurtdetectietool maakt het eenzaamheidsrisico zichtbaar op kaart. Daardoor verken je eenvoudig waar buurten met een hoger of lager risico op eenzaamheid zich bevinden in Vlaanderen.
Opgelet! Hoe de resultaten interpreteren?
Het is belangrijk om de resultaten correct te interpreteren. De buurtdetectietool geeft geen exacte meting voor elke buurt van waar eenzaamheid effectief voorkomt, maar maakt een inschatting van het eenzaamheidsrisico op basis van algemene patronen in de data. In de praktijk dient de buurtdetectietool dan ook als eerste stap om buurten beter te begrijpen en het eenzaamheidsrisico te identificeren. De tool helpt om gerichter te kijken en prioriteiten te bepalen, maar vraagt altijd om verdere verdieping. Daarom is het zinvol om de inzichten uit de tool te combineren met bijkomende informatie (zoals lokale kennis, gesprekken met inwoners en lokale organisaties) om na te gaan of en hoe eenzaamheid effectief voorkomt en welke aanpak aangewezen is.
Waar te vinden?
Je kan de tool raadplegen via (1) de interactieve kaart waarbij je kan inzoomen tot op buurtniveau, of via (2) het Excelbestand waarin je het overzicht van alle buurten in Vlaanderen kan raadplegen.
Met de interactieve kaart ga je na hoe groot het eenzaamheidsrisico is voor specifieke buurten in Vlaanderen, en hoe die buurten ruimtelijk verdeeld zijn.
Interactieve kaart
Je zoomt in tot op buurtniveau (statistische sector) en zoekt op gemeente of adres. Door op een buurt te klikken, krijg je meteen te zien tot welk buurttype deze behoort. De kleuren op de kaart geven een inschatting van het mogelijke risico op eenzaamheid: buurten met een rode kleur hangen samen met een hoger risico, buurten met een groene kleur hangen samen met een lager risico.
Met de interactieve kaart ga je na hoe groot het eenzaamheidsrisico is voor specifieke buurten in Vlaanderen, en hoe die buurten ruimtelijk verdeeld zijn.
Excelbestand
Het Excelbestand geeft een overzicht van alle buurten in Vlaanderen en laat toe om gericht te zoeken, filteren en vergelijken. Je kan bijvoorbeeld een gemeente opzoeken en nagaan welke buurttypes er voorkomen, of buurten met elkaar vergelijken op basis van hun kenmerken.
In het eerste tabblad van het Excelbestand vind je een concrete handleiding die uitlegt hoe je het bestand gebruikt en hoe je de informatie interpreteert. Download het Excelbestand hier.